“The sunshine boys”, gazmorë edhe në shi

Posted: April 13, 2014 in TEATËR

Image

Strehë në teatrin e të qeshurave

I shoh si po tkurren një nga një kalimtarët në rrugë. Kryqëzojnë krahët rreth vetes dhe nxitojnë për të kaluar vijat e bardha, me apo pa dritë të gjelbër. Në  këtë ajër të ftohtë të pasditës që të godet fytyrës duket se janë të justifikuar. Le të nxitojnë! Ngutemi dhe ne për të arritur sa më shpejt tek teatri i komedisë. S`duam aspak të sfidojmë retë që janë përveshur në formë kërcënuese, e shpejtojmë të strehohemi në teatrin e të qeshurave. Nuk duam të vonohemi. Sipari hapet pas 30minutash dhe urojmë që ende të ketë bileta, qoftë edhe në rreshtat e fundit. Të kthehemi “duarbosh” në shtëpi, nuk mundet! “Djemtë Gazmorë”do të duhet të qeshin me ne! Ndërsa e mendoj, më vjen ndërmend se sa herë planifikoj për të shkuar në teatër, në mënyrë gati të pandërgjegjshme përgatitem shpirtërisht për të shkelur në një vend të shenjtë. Nuk shkoj asnjëherë për veten. Ia bëj dhuratë shpirtit aq herë sa mundem. E këtë herë, megjithë skepticizmin naiv të miqve që më shoqërojnë, unë e di vlerën e kësaj dhurate. Mezi pres ta hap!

 

Gërnjari zemërmirë

Ja ku hapet skuqur perdja mbi skenë dhe posa sytë tanë shohin fytyrën aq familjare të Robert Ndrenikës, na vjen të duartrokasim. Por nuk është momenti. Në një formë paragjykuese,veshët katër i bëjmë që të arrijmë zërin e tij, thua se s`do ta arrijmë dot. Ah, krejt të zhgënjyer që në fjalinë e parë! Një zhgënjim i ëmbël.. Jo vetëm që nuk u munduam ta arrijmë, por zëri i tij na vjen përpara i servirur, aq potent, aq i tendosur, aq i vërtetë e aq imponues sa të rreh zemra. Ai është veshur me petkun e Uilli Klark, një aktori profesionist të dalë tashmë në pension pas 43 vjetësh karrierë, i cili jeton vetëm në një apartament modest, i ruajtur më së miri nga muret e kokëfortësisë dhe nazeve të moshës. Është realisht gazmore të shohësh një skenë të jetës tënde në teatër, sikur ta kishe shkruar ti skenarin. Ja, zoti klark i ankohet bashkëbiseduesit në anën tjetër të telefonit për televizorin e vjetër që nuk funksionon. Zëri përtej receptorit i sugjeron të sigurohet që spina është në vendin e duhur. Zoti Klark i hedh një sy, vë re spinën që qëndron shtrirë mbi dysheme dhe indinjuar i kthehet telefonatës: “Jo, jo, nuk ishte faji i spinës, po lërë se do ta rregulloj vet!” Salla çelet menjëherë, por posa dëgjohet një e trokitur në derë, nga kurioziteti hesht. Mbesa e zotit Klark, Nensi, vjen për vizitë me duar plot. Ka sjellë për xhaxhain edhe revistën e së mërkurës, edhe ushqimet e nevojshme, edhe purot e kafenjta që ia sosin durimin aktorit të skeçit dhe nxiton t`i vëjë në buzë. Një dialog i veshur me diskutim, qortime, këshilla, zëra që kundërshtojnë, sy që luten, batuta që presin njëra-tjetrën në një zinxhir të rrjedhshëm e të kuptueshëm. Një përplasje dëshirash me një humor të hollë që na përcjell zemërgjerësinë e mbesës së re, plot energji, dëshirë e plane. Në anën tjetër na ofron një artist që megjithë ngasjen e shpirtit, duket se është lodhur nga përpjeket për të mësyrë i vetëm në botën e televizionit. Me përpjekje të pasuksesshme në reklama patatinash, makinash rroje e uji mineral, i pashpresë për t`iu kthyer i vetëm epokës së lavdishme të skeçit. Gjysma e tij mungon.

 

Image

Si mishi me kockën

U desh ndërhyrja këmbëngulëse e Nensit, që pas 11 vitesh larg njëri-tjetrit, dy miqtë dhe kolegët e vjetër  Uilli Klark dhe El Ljuis, të takohen sërish. Gërnjari Klark kundërshton fillimisht dhe nis t`i rrëfejë me ankesë gjithë “të pabërat” e Ljuisit në kohën kur punonin bashkë. Tregon sesi Ljuis vazhdimisht e çukiste mbi gjoks Klarkun me gishtin tregues sa ia kishte lënë shenjë për shumë kohë, aq sa edhe grujaja pandehte se ishte tatuazh. Ish-djali gazmor, tashmë dashnor vetëm i çajit, puros, revistës dhe shtratit të gjumit i rrëfen së mbesës sesi “dashakeqi” Ljuis e pështynte me marifet  gjithmonë gjatë shfaqjes duke bërtitur fjalë si “tetëdhjetë e tetë”, “tatimtaksat” etj, t-ja e të cilave ishte qëllimisht si një shi brenda skenës për fytyrën e të shkretit Klark. Megjithë kujtimet e hidhura, me natyrën e saj të vendosur, Nensi ia mbush mendjen xhaxhait që ta takojë sërish mikun e vjetër për të risjellë në skenë skeçin e tyre famëmadh “Doktori dhe taksat”. Ljuis hyn në skenë me një prepotencë të hijshme, veshur më së miri me kostum të shtrenjtë, këpucë që i shndrisin nga dritat e skenës dhe duke u mbajtur mbi bastun, ulet në karrige. Biseda vjen e shtruar, asnjëri nuk guxon të thyejë akullin, dersa me përpjekjet e imëta të të dyve arrijnë të nxjerrin disa fjalë. Të suksesshmit “The Sunshine boys” të komedisë së vjetër amerikane, tashmë kanë publik vetëm njëri-tjetrin. Nuk ka më reflektime dritash si dikur, s`ka duartrokitje, as autografe për fansat, as jetë aventuriere mes New York-ut.. Dy miqtë, dikur “një trup i vetëm”, dikur “si mishi me kockën”, tashmë janë përballë njëri-tjetrit në provë për t`iu rikthyer lavdisë së dikurshme. Krah Ndrenikës, qëndron po ashtu fisnike dhe mjaft e dashur figura e Viktor Zhustit, një tjetër nga plejada e artë e aktorëve të teatrit dhe kinematografisë së vjetër shqiptare.

Image

 

Princesha me pantallona

Shumë shpejt e shuam kureshtjen për ta parë princeshën Elia, bashkëshorten e princit Leka i Dytë, nën petkun e një roli që nuk do i ngjante fare jetës së saj të përditshme. Krejt paradoksalisht nga të tjera aktore, të cilat duke qenë thjeshtësisht të zakonta në realitet veshin rrobat e një princeshe për hir të një roli, ndodh me Elia Zaharian. Princesha e vërtetë e oborrit mbretëror që luan rolin e një vajze të zakontë të veshur me pantallona e triko, me shqetësime në punë, merake fëmijësh, probleme të ardhurash dhe ëndrrash jo lehtë të arritshme. Jo vetëm që impresionon komportimi i saj në skenë, lehtësia për të realizuar batutën, për të bërë spektatorin të qeshë, për ta dashur mbi të gjitha si një artiste e më pas për ta admiruar si një princeshë e fisme.

Image

 

Shi në teatër

Për një moment pandehim se zhurma e shiut brenda sallës është efekt i regjisë për të sjellë një atmosferë sa më reale për publikun. Përkundrazi, jashtë në qiell të hapur po bie shi në një mënyrë shumë manifestuese dhe krijon kakofoni në bashkëbisedimin e aktorëve në skenë. Duket sikur muret janë prej kartoni. Zhurma largohet pakëz, për tu rikthyer përsëri shumë herë më e fuqishme dhe mbytëse për zërat njerëzorë të aktorëve, të cilët të sikletosur vazhdojnë zhvillimin e aktit të rradhës pa u ndalur. Spektatorët, disa me bluza të holla e ca të tjerë mbështjellë brenda palltove për të luftuar mungesën e ngrohjes në sallë humbin përqëndrimin dhe fillojnë pëshpërimat me njëri-tjetrin: “A ke çadër?” Perdja mbyllet dhe fill pas saj, një nga aktorët thotë : “Zonja dhe zotërinj, na prisni vetëm pak minuta sa të pushojë shiu!” Salla nis të gumëzhijë, ndërsa unë buzëqesh me vete si një kompozitor që sapo ka gjetur motivin!

Image

Tempulli i artit

Komedia vazhdon me skenën e xhirimit të skecit “Doktori dhe taksat” për një shfaqje televizive në agjensinë e madhe CBS. Gjatë saj, Uilli Klark pëson infarkt dhe detyrohet të qëndrojë në shtëpi. Megjithë situatën e tij, krenaria , pika kyçe e këtij karakteri e ngacmon në të tjera diskutime me mikun Ljuis i cili zgjedh të ketë një rikthim paqësor pranë mikut të vjetër, që më shumë se çdokujt i ngjan.

Skena e teatrit, si një ekran i vockël prej rradhës I të sallës, duket si një tembull hyjnish. Nëse ngrohja në dimër, freskia në verë dhe muret që nuk depërtojnë zhurmat i mungojnë, ka diçka që e mbush me jetë: frymëzimi. Në teatër s`ka nevojë të mbyllësh sy e vesh për të mos u shqetësuar nga zhurmat e të tjerëve. Atje duhet të rrëmbesh sa të mundësh. Duhet të marrësh me vete të qeshurat dhe të jetosh me to pa i njollosur me gajasje banale të dielash. Duhet t`i duash: edhe karriget e vjetra me numra të hequr, edhe ato dy –tre shkallë që ngjit deri tek salla sikur të çojnë në Olimp, edhe ato dritat që bëjnë sehir tavanit, edhe atë spektatorin të cilit i dëgjohet të parit e qeshura, edhe zonjushat që gjithë buzëqeshje të grisin biletën në hyrje të sallës sikur po të bëjnë një dhuratë. Atje duhet ta duash ajrin që thith, nuk mund të shkosh çartaqejfas, duhet të lutesh të shkosh, mezi të presësh, tu rrëfesh të tjerëve se në ç`dimension ke qenë. Në teatër nuk duhet të bësh idhuj. Jo. Idhtarët i përkasin klubeve të natës ku shkundin flokët të çarturit para shalës së avullt të “divës”. Teatri s`të lyp rrugësh si i pastrehë me oferta dehëse. Ai nuk ka nevojën për lëmoshën e askujt.. Ai do vetëm pak duartrokitje. Është si një gjysh që qan nga gëzimi kur sheh sallonin mbushur plot me nipër e mbesa. Është si një gjyshe, që në vend të të thurë çorapet e dimrit, të servir aq qetësisht një triko ëndrrash që të ngroh nga vrullet e ftohta të ajrit në rrugët me rreziqe. E ne, pak shpirt lamë, e pak shpirt morëm në teatër këtë mbrëmje. Në dalje, të gjithë seç paskan një buzëqeshje të mbetur në fytyrë dhe shohin njëri-tjetrin si pas një fitoreje të vështirë. Dikush i pëshpërit mikut të vet: “Po pse nuk erdhëm më parë?!” Shohim drejt cepave të sallës se ndoshta dikush nga aktorët do të dalë dhe do të mund ta takojmë, por asnjëri nuk duket. Ndoshta do të kapërcejnë pragun fshehtas për të shkuar në shtëpi të ngrohin zemrën për ditën e nesërme.

Pa guxuar fort, shohim përtej derës së jeshiltë. Paska pushuar shiu. Edhe qielli e finalizoi komedinë e tij në një fund të lumtur, edhe ne. Ndërkaq ora ka trokitur tek akrepi i 10-ës dhe unë përmendem nga ngazëllimi! Kam edhe një akt të fundit:destinacioni shtëpi. Përshëndes miqtë e mi dhe nxitoj të hedh hapat pa u ndalur për të mos u hallakatur më kot në rrugët e pasigurta të netëve në tiranë.

 

10 prill 2014

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s